BREVE VISIÓN HISTÓRICA DE NARONTERRA SEGÚN DIVERSOS TRABALLOS DO HISTORIADOR NARONÉS ANDRÉS PENA.

5º BAJA EDAD MEDIA

Durante os séculos XI e principios do XII o mosteiro de Xuvia incrementará as súas posesións gracias á súa vinculación co clan nobiliar dos "Petriz", "Perez" ou Froilaz, que nel tiñan o panteón familiar. Unha vella lenda medieval ligaba este linaxe á Terra de Trasancos onde chegaría, tras perdelo Conde don Mendo, da estirpe dos godos, as súas naves nunha tempestad cando coa intención de ser rey viña a Galicia, gracias a un milagroso salvamento no Cabo Prior. Masivas donacións do clan Petriz situarán a Xuvia entre os mellor dotados locais de Galicia e sería claramente ata o primer tercio do século XIII en que va sendo substituido por Sobrado o mosteiro máis importante do país.

O último abade benito de Xuvia, e "abba" ou arcipreste de Trasancos, D. Muniño o Munio, foi testigo do paso por orden do Conde de Galicia D. Pedro Froilaz do seu Arciprestazgo de Trasancos á Sede Compostelana (a. 1110), e tres anos despois este mesmo abade Munio perdería o sau mosteiro -no contexto do enfrentamento entre o Conde de Galicia D. Pedro, cabeza do partido Alfonso Raimundista e a raiña Dona Urraca- trala donación do conde D. Pedro do sau mosteiro familiar de Xuvia ó abade burgundio de Cluny Ponce de Melgueil o 14 de decembro de 1113.

Como huésped agora do prior don Pedro da orden de "Cunegoo" (Cluny) O ex abade D. Munio, convertido o seu mosteiro en priorato, viviría nel co seu irmán o monxe Vimara ata a súa morte. Con él residían en Xuvia en olor de santidade as monxas Munia y Visclávara Froilaz, membros do clan nobiliar máis poderoso de Galicia, cuias mandas acrecentaron considerablemente o poder do mosteiro.

Trala morte do conde de Galicia o seu fillo don Fernando Pérez "imperante" e "princeps" da Terra de Trasancos adopta (e aínda este título o leva xa o seu pai o conde don Pedro na documentación de Caaveiro por atribuírselo os monxes en traslados posteriores do século XIII ) por pimeira vez o título de Conde de Trastámara (literalmente "tralol río Tambre". A Terra de Trasancos estará sempre en poder do titular deste condado.

De a descendencia do irmán maior do primer conde de Trastamara, Bermudo Pérez e a súa muller Tareixa Bermúdez, surxirá ligado ó topónimo Mandiá un importante linaxe trasanques mantido ata hoxe na liña dos Condes de Castelo e na liña do Pazo da Casa do Monte.